“Mekal” Ne Demek Osmanlıca? Kayseri’nin Sokaklarında Bir Kelimenin Peşinden
Kayseri’nin akşamları… O soğuk, hafif rüzgârın yüzümü okşayarak sokaklardan süzüldüğü akşamları… O akşam, yine bir rastlantı sonucu Osmanlıca bir kelimeyle karşılaştım. “Mekal” ne demek diye soran bir arkadaşım vardı. Ben de hemen cevabı bulmalıyım diye düşündüm. Bu kelimenin anlamı, bir köşede kaybolmuş, geçmişin derinliklerinden çıkarak hayatıma dokunmaya başlamış gibiydi. Kayseri’nin taş sokaklarında, günün yorgunluğunu üzerimden atarken, arka planda bir Osmanlıca kelime çınladı kafamda. Mekal… Ne demekti? O kelimenin peşinden gitmeye başladım, işte o zaman fark ettim ki, bu kelime bir anlamdan çok daha fazlasıydı.
Bir Kelime, Bir Anlam
“Mekal”, Osmanlıca’da “söz, laf, kelam” anlamına gelir. Tam olarak, anlamı açıklamak için bu kadar kısa ve öz bir kelime mi gerekir diye düşündüm. Ama değil. Çünkü o an, kaybolmuş bir şeyin, kaybolan bir anlamın peşinden gidiyordum. O kelimenin izini sürdükçe, hissettiğim hayal kırıklığı ve başıma gelen bazı olaylar, bana bir şeyler anlatmaya çalışıyordu. Kendi içimdeki karmaşa gibi… “Mekal” sözcüğü, Osmanlıca’nın o mistik dokusu içinde kaybolmuş gibi gözüküyordu. Ama nedense, bana bir şeyler anlatmaya başladı.
Bir gün, Kayseri’nin sakin akşamlarından birinde, kitapçıda gezinirken, rafta bir Osmanlıca sözlük buldum. “Mekal” kelimesi burada da vardı. “Söz, laf, kelam…” diye yazıyordu. Ama ben neden bu kadar etkilendim? Neden bir anda Kayseri’nin taş sokaklarında yürürken, o eski kelimenin peşinden gitmek istedim? Zihnimde, her şeyin bir şekilde kaybolduğuna dair bir düşünce vardı. Her gün aynı şekilde geçiyordu; bir gün, bir hafta, bir ay… Her şeyin sıradanlığı içinde kaybolmuş bir anlam arıyordum.
Bir Kelimenin Ardında Kaybolan Duygular
O an fark ettim, “mekal” kelimesi bana sadece bir kelime anlamını değil, bir dönemi, bir tarihi hatırlatıyordu. Osmanlı’daki yaşamı, o dönemin insanlarının sözleriyle kurduğu dünyayı, yani kaybolan bir dünyanın izlerini… O eski zamanlarda, sözün gücü vardı. İnsanlar yalnızca kelimeleriyle birbirlerine ulaşır, kelimelerle dünyayı şekillendirirlerdi. O zamanlar, “mekal” kelimesi ne kadar anlamlıydı, değil mi? Ama şimdi, günümüz dünyasında, kelimeler o kadar çok anlam kaybı yaşıyor ki. Kayseri’nin sokaklarında yürürken, etrafımda birbirinden kopmuş, anlamını yitirmiş kelimeler gibi hissediyordum. Ve o kelimeler içinde “mekal”ın peşinden gitmek, bana eski bir zamanın özlemi gibi geldi.
Belki de ben, o eski zamanlarda kaybolmuş bir anlam arıyordum. Kayseri’nin o dar sokaklarında yürürken, her şeyin ne kadar hızlı değiştiğini görmek, bana eski zamanlardan bir şeyler arama hissiyatı veriyordu. O an fark ettim ki, bu kelime aslında sadece dilde değil, ruhumda da bir boşluk yaratıyordu. Kaybolmuş bir anlam, kaybolmuş bir his… Sanki yıllar öncesinden bir şeyler beni çağırıyordu. Ne olduğunu bilmiyordum ama o kelimenin içindeki his bana bir şeyler anlatıyordu.
Bir Kelimenin Ardında Saklı Bir Hikaye
O gün, o kelimeyi bulduğumda, aslında sadece bir dilsel anlam aramıyordum. “Mekal” bana geçmişin o derin anlamlarını ve kendi içimde kaybolan hayal kırıklıklarını hatırlatıyordu. Kayseri’nin taşlı sokaklarında yürürken, bazen geçmişe, bazen geleceğe bakıyorum ve kendimi bir yolculuğa çıkmış gibi hissediyorum. O eski kelimeler, bir zamanlar bu topraklarda güçlü, derin anlamlar taşıyan kelimelerdi. Şimdi ise belki sadece birer sözcük, ama yine de içimdeki boşluğu doldurabiliyorlar.
Bir süre sonra, kelimenin anlamına dair okumalarımı devam ettim. Ve fark ettim ki, “mekal” aslında sadece bir kelime değil, bir dönemin, bir kültürün parçasıydı. Osmanlıca’nın gücü, bu kelimelerle birlikte kaybolmuş gibi gözüküyordu. Bu kelimeyi her düşündüğümde, geçmişe duyduğum özlem biraz daha artıyordu. O zamanlar, sözün gücü vardı. İnsanlar, birbirlerine kelimelerle dokunurlar, kelimelerle dünyayı değiştirirlerdi. Şimdi o kelimeler, bizlere sadece geçmişin hüzünlü hatıralarını bırakıyor.
Sonuç: Mekal’ın Ardında Kayıp Bir Anlam Var mı?
O akşam, Kayseri’nin soğuk sokaklarında yürürken, fark ettim ki “mekal” kelimesi bana sadece bir anlamı değil, kaybolmuş bir zamanı da hatırlatıyor. O eski zamanlarda, kelimeler güçlüydü, dünyayı değiştiren güçleri vardı. Şimdi ise, zamanın hızla akıp gitmesiyle birlikte, kelimelerin anlamları da kayboluyor. Belki de geçmişteki anlamları daha iyi kavrayabilmek için, bazen durup, sadece bir kelimeyi düşünmek gerekir. “Mekal” kelimesi bana bunu hatırlattı. Her şeyin hızla geçtiği bu dünyada, anlamını kaybetmiş, derinliklerini kaybetmiş kelimeler bile, bir zamanlar bizim dünyamızı kurmuştu.
Kayseri’nin o taş sokaklarında yürürken, belki de “mekal” kelimesinin içindeki kaybolan anlamı bulmak istedim. Belki de bu, geçmişin dilini, geçmişin dünyasını yeniden hatırlamak için bir arayıştı. Ve belki de, kaybolan her anlamda, aslında kaybolan bir hikaye vardı. O hikayeyi bulmak, bana ait olmayan bir dünyada, biraz olsun geçmişi yaşatmak gibiydi.